Nieuws

Zeker zesduizend uren heeft hij erin gestoken, en dat is nog een conservatieve schatting van vertaler Piet Bult. En daar komen nog de uren van Frank de Vries bij. Iedere maandagavond kwam het duo samen om hun ‘huiswerk’ te bespreken, bij te schaven en de definitieve teksten vast te stellen.

Nu is de complete Bijbel in het Stellingwerfs klaar - inclusief deuterocanonieke boeken. Burgemeester Van Klaveren van Weststellingwerf neemt deze namiddag het eerste exemplaar in ontvangst. De stichting Stellingwerfs Eigen, uitgever van de Stellingwerfse Bijbel, heeft een serieus symposiumpje rond de aanbieding georganiseerd. Marten van Dijken van de Grunninger Biebel, prof.dr. Anne van der Meiden van de Twentse Biebel en ds. Jan Schonewille, die als meelezer nauw betrokken was bij het Stellingwerver vertaalproject, hielden lezingen en namen deel aan een forumdiscussie. 

Het is dan ook niet niks, dit vertaalproject. Met de publicatie van de Biebel in et Stellingwarfs is de Bijbels er in drie Nedersaksische talen, samen met het Gronings en het Twents. Het Stellingwerfs wordt door de Europese Unie erkend als officiële minderheidstaal. Acht partijen gaven subsidie aan het project, onder meer de provincie Fryslân en de gemeente Weststellingwerf. De uitgave- en drukkosten bedragen zo’n 50.000 euro. Als er 250 exemplaren à 49,80 euro verkocht worden, zijn die kosten gedekt, denkt Bult. De totale oplage bedraagt 750 exemplaren. 

Ooststellingwerf hield de hand op de knip, omdat die gemeente zich niet met dit soort religieuze zaken wenst in te laten. ,,Het is maar hoe je het bekijkt”, zegt Piet Bult vanuit zijn huis in Nijeberkoop. ,,Eigenlijk is het vooral een cultureel project. Wij zijn aan het werk gegaan, omdat - zoals Anne van der Meiden het zegt - een taal die zichzelf serieus neemt een aantal klassiekers nodig heeft. De Bijbel is daar één van: een taal telt pas mee als die de Bijbel heeft. Maar ook Homerus en Beatrijs. Met de vertaling van die laatste ben ik overigens ook al een heel eind op streek.” 

Bult, van huis uit hervormd, ziet deze klus dan ook ,,voor 98 procent als cultuurwerk”. 

Zes Bijbels

Natuurlijk is het vertalen van de Bijbel geen sinecure. Daarvan zijn Bult en Frank de Vries goed doordrongen geweest. ,,Wij hebben geen kennis van het Hebreeuws, Aramees en Grieks. Bij de vertaling hadden we er altijd zes bijbels naast liggen - en internet natuurlijk. De Statenvertaling, NBG51, de Fryske Bibel, noem maar op. Aan de Bijbel in het Afrikaans hebben we veel gehad. En aan de Naardense Bijbel. Dat is een letterlijke vertaling, waarop weinig kritiek is geweest. Dat zal dus wel een goede vertaling zijn, en hij is nog mooi ook.” 

In geval van nood ging het vertaalduo te rade bij Van der Meiden, of bij Jaap van Dorp van het Nederlands Bijbel Genootschap. Ook deden de vijf proeflezers vaak een duit in het zakje. ,,Soms is een kleine opmerking meer waard dan een hele middag vergaderen.” 

Die externe deskundigen gaven vaak waardevolle aanvullingen. ,,Neem bijvoorbeeld de inwoners van Sodom, van wie staat geschreven dat ze de engelen die bij Lot overnachtten ‘wilden kennen’. Aanvankelijk dachten wij dat bedoeld werd dat ze wilden weten wat de namen van de engelen waren. Maar een meelezer wees ons erop dat dat dus niet bedoeld wordt.” 

En zo zijn er meer nuances waaraan theologen te pas moesten komen. ,,Het Griekse woord adelfoi betekent ‘broeders en zusters’. Dan kan het gaan om familie, maar soms wordt er de kerkelijke gemeente mee bedoeld. De moeilijkste kwestie vond ik het eenletterige woordje ‘u’. Betreft het een enkel persoon of meerdere? Dat is van belang, omdat je het in het Stellingwerfs met ie of jo vertaalt. Ds. Jan Schonewille van Rent-a-Priest is een grote steun geweest voor ons in dit soort gevallen.” 

De leukste gedeelten om te vertalen vond Bult de poëtische boeken. ,,Hooglied is het meest poëtisch. Spreuken vond ik ook leuk, daarin kom je allerlei herkenbare zaken tegen. En van de verhalende boeken als Ester en Judith heb ik ook genoten.” 

Gedoe 

En gaat Bult nu verder met het vertalen van andere klassiekers? ,,Dat hangt van de gemeenten Oost- en Weststellingwerf af. Ik heb geen zin meer in strijd en gedoe rond subsidies en ‘die betaalt wel mee en die niet’. Wij brengen de uren werk die we in de Biebel hebben gestoken vooralsnog niet in rekening - anders zouden we nooit uit de kosten komen. Maar ik heb er ook geen zin in om te doen wat de Stellingwarver Skrieversronte doet met subsidiegeld. Wij hebben het project EduStellingwarfs in de steigers staan, en daar gaan we ook mee door, maar voor de rest zijn de gemeenten nu aan zet.” 

Bron: Friesch Dagblad

De Biebel in et Stellingwarfs is verkrijgbaar in boekhandels in Oosterwolde en Wolvega, en te bestellen via www.stellingwerfs-eigen.nl.