Nieuws

Ted Neeley: ‘Ik was bang dat ik het geloof van mensen kapot zou maken’

Ted Neeley speelde Jezus voor het eerst in 1973, in de film ‘Jesus Christ Superstar’, en daarna nog 5000 keer. Wat maakt dat hij daar al die jaren mee door ging? Hoe ziet hij Jezus en wat heeft hij met de Bijbel?

‘Ik geniet van elke seconde dat ik Jezus speel‘, zegt hij. En voor je het weet geeft deze tengere, bescheiden man je een warme omhelzing. ‘Spelen is voor mij avond aan avond een spirituele ervaring. Het is een worship, een viering. Ik geniet van elke seconde. Straks speel ik in Italië en begin mei nog in Rotterdam. Overal waar ik speel, voel ik dat de zaal een geestelijke connectie heeft met het Universum. De mensen kennen de liedjes misschien wel beter dan wijzelf als spelers. Elk optreden is een viering, een soort kerkdienst. Ik voel de spirituele energie van het publiek. Daar gaat mijn haar meteen aan het begin al van overeind staan. Echt, een wonderlijke ervaring.’

Vervullend

‘Miljoenen mensen hebben een mening over Jezus, het zou doodeng zijn Jezus te spelen. Daarom deed ik auditie als ‘Judas’. Maar de regisseur kwam naar me toe, omarmde me en zei: “Geweldig, je mag morgen terugkomen en dan speel je Jezus.” Daar had ik geen seconde aan gedacht. Hij zag iets in mij waarvan ik niet wist dat ik het in me had. Ik was een rock ’n roll drummer uit Texas die hoge noten kan zingen, meer niet. Dacht ik. En ik was doodsbenauwd om Jezus te spelen. Moest ik het wel doen, vroeg ik me af, juist vanwege m’n geloof in hem. Misschien was ik een blasfemist omdat ik deed alsof ik Jezus was. Ik was bang dat de mensen dat zouden denken, of dat ik de oorzaak zou worden dat mensen juist niet meer zouden geloven in Jezus. Ik was bang dat ik het geloof van mensen kapot zou maken. Een vriend zag me ermee worstelen en zei: “Omarm jouw Jezus”. Hij bedoelde: “Jij hebt de Bijbel meegekregen en je hebt Jezus persoonlijk aangenomen. Je weet dus waar het verhaal om draait. Neem die rol aan!” Zo is het begonnen. En ik popel om weer te mogen spelen, vanavond. Het is de meest vervullende ervaring in mijn hele leven. Talloze mensen kwamen naar me toe om te vertellen hoe hun leven ten goede veranderd is door de film.’

 ‘Jezus zat in mijn hart’

Neeley groeide op in het dorpje Ranger, in Texas. Het sociale leven in het dorp liep via de kerk. De kerk was net zo gewoon als het ontbijt ’s morgens. ‘Er was een open sfeer, ik genoot van de muziek en zong mee in het kerkkoor, net als mijn broer en zus. Jezus zat in mijn hart en hoofd, ik wilde op hem lijken en net zo vredelievend en mild met mensen omgaan als hij. Jezus was voor mij de Zoon van God, mijn Verlosser en het voorbeeld dat ik probeerde te volgen.’

Die overtuiging is alleen maar sterker geworden. ‘Ik geloof dat mensen Jezus nodig hebben als ze met hun tekorten en gebreken geconfronteerd worden. Ik krijg van alles over me heen juist door dat ik deze rol speel. Dan vraag ik Jezus “Wat kan ik nu doen om hier goed mee om te gaan?” Er zijn mensen die zeggen dat er geen Zoon van God is – maar dat zou ik niet kunnen geloven. Ik geloof dat er een hogere macht is, die ons bevrijdt om te worden zoals we bedoeld zijn.’

Wie is Jezus?

Aan het eind van de rockopera zingt het koor over Jezus: ‘Ben je wie je zegt dat je bent?’ Welk antwoord geeft Neeley daar zelf op? ‘Hij is de Zoon van God. Als ik naar Israël was gegaan als atheïst, was ik beslist als christen teruggekomen. Als Jezus hier nu was, zou hij vreedzaam met iedereen omgaan die in verwarring is over het leven of de wereldgebeurtenissen. We moeten niet zelfzuchtig onszelf in het centrum zetten. Ik geloof dat we alles kunnen oplossen als we samenwerken.’

Was Jezus getrouwd of niet, wat denkt Neeley daarvan? ‘Mij is altijd verteld dat hij niet getrouwd was. Sterker nog, er werd nooit over gesproken. Het was een collectieve aanname onder christenen. Maar er zijn heel wat levensjaren van Jezus waar we niets van weten. Maar ik hoop echt dat Jezus zo’n relatie met een vrouw heeft gehad. Ik heb recht van spreken, vind ik, want ik heb zelf de meest bijzondere vrouw ter wereld. Ze was als danseres mee in Israël tijdens de filmopnamen; daar is het begonnen. Echt, ik heb alles in m’n leven te danken aan mijn rol.’

De Deense filosoof Kierkegaard schreef in de 19e eeuw: “Jezus wilde geen bewonderaars, maar navolgers”. Hoe zit dat eigenlijk bij Neeley? Hij is even stil en lacht dan. ‘Ik hoop dat ik ergens tussenin zit. Dat ik beide kanten in me heb. Het is moeilijk een volgeling te worden van iemand als je niets in hem bewondert.’

Kritiek

In het begin was er een storm van kritiek op Jesus Christ Superstar. Neely herinnert zich die kritiek heel goed. ‘Elke avond probeerden mensen bij Broadway de weg te blokkeren zodat we niet konden spelen. Superstar, alleen al dat woord, dat kón niet. Pure blasfemie. Maar sommige critici werden na het zien van de show onze beste ambassadeurs. Ze merkten dat de muziek – een taal die iedereen verstaat – de weg opende voor mensen om bij hun innerlijk te komen. Zonder de kritische vragen die er zouden volgen als we met de Bijbel zouden zwaaien. Jesus Christ Superstar is een vriendelijke introductie in de wereld van geloof.’

Dood en opstanding

In Getsemane worstelde Jezus met de vraag, waarom hij moet sterven? Hoe beleeft Neeley zelf die worsteling op het toneel – en wat is zijn persoonlijke antwoord op die vraag? ‘Als we geloven met de Bijbel dat Jezus de Zoon van God was en gestuurd werd om aan het kruis te sterven voor onze zonden, was dát zijn levensdoel. Maar, misschien had hij zich dat drie dagen voor zijn dood nog niet of onvoldoende gerealiseerd. Misschien heeft hij zich in Getsemane afgevraagd – zoals ik het speel op het toneel – “Ik ben nog niet klaar met m’n werk. Waarom moet ik dan nu sterven?” Jezus had zich op dat moment kunnen bedenken en weg kunnen lopen! Maar dat deed hij niet. Dat is het punt. En daar herkennen we allemaal wel wat van. Ik had nee kunnen zeggen tegen deze rol, maar omdat ik geloof hechtte aan wat de regisseur tegen me zei, heb ik het uitgeprobeerd. En kijk wat er allemaal gebeurd is… De uitdaging die ik kreeg heeft mijn hele leven veranderd omdat ik hem accepteerde!’

Het programmaboekje noemt de rockopera “de wederopstanding van Jezus Christus”. Maar op het toneel blijft deze scene achterwege. Waarom? En wat denkt Neeley zelf van de opstanding? ‘Het gaat in de opera om de mens Jezus van Nazaret. We wilden zijn menselijkheid laten zien. Zelf geloof ik absoluut in de opstanding van Jezus. Het is het wonderlijkste wat er kan gebeuren. Stel dat het ons overkwam… Ik zing dan ook in het stuk: “To conquer death you only have to die.” (Om de dood te overwinnen, hoef je alleen maar te sterven, PS).’

De Bijbel

Waarom vindt Neeley de Bijbel zo’n belangrijk boek, ook voor nu? ‘De Bijbel geeft een richtlijn voor ons leven in begrijpelijke taal. Als we ons de gedachtegangen die er in staan eigen kunnen maken, geeft het ons een kans om vreedzaam te leven.’

Tekst en interview: Peter Siebe

Op 5, 6 en 7 mei is de finale van de rockopera Jesus Christ Superstar in Ahoy in Rotterdam. Meer informatie: jesuschristmusical.nl