Door Rieuwerd Buitenwerf, directeur Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap, 28 januari 2026
De gevangenissen in Guatemala zitten vol gewelddadige bendeleden. Ik ben deze week in dat land op bezoek bij het Bijbelgenootschap en ik ontmoet gevangenispastors. Hoewel hun werk gevaarlijk is, laten ze de gevangenen niet in de steek.
In Guatemala-Stad zijn twee rivaliserende bendes, gangs, actief. Het systeem werkt als volgt: als bewoner van een wijk krijg je ‘bescherming’ van een gang. In ruil daarvoor moet je betalen, zeker als je een winkeltje of een bedrijfje hebt. Betaal je niet, wordt eerst je winkel vernield of je bus, en als je dan nog niet betaalt, word je gemolesteerd of doodgeschoten.
In de kwetsbare wijken in de stad zie je veel gebroken gezinnen. Vaders die in het buitenland werken en nooit thuis zijn, alcoholisme, kinderen die geslagen en gekleineerd worden… Lid worden van een gang is dan een verleidelijke uitweg: je krijgt bescherming en geld. Jongeren zijn extra aantrekkelijk voor de bendes: onder de achttien krijg je ‘maar’ zes jaar voor een moord.
Project ‘Mijn tweede kans’
Veel bendeleden komen in de gevangenis terecht. Daar gaat het geweld gewoon door. Via omkoping zijn de bendeleiders er oppermachtig. Juist daarom is het zo gevaarlijk om de gevangenis binnen te gaan en het evangelie te verkondigen. En tóch zijn er hier mensen die dat wel doen.
Samen met de gevangenispastors organiseert het Bijbelgenootschap het project ‘Mijn tweede kans’. Er worden trainingen gegeven over Bijbelse waarden als liefde en vergeving. De pastors bidden met de gevangenen, en helpen ze een nieuw leven na de gevangenschap voor te bereiden. Vaak willen de gevangenen eerst niet meedoen. Dan roepen ze: “Bid jij maar lekker tot jouw God, er gaat toch niks gebeuren.” Maar de pastors houden vol, en geregeld draagt hun werk uiteindelijk vrucht.
‘Als God spreekt, gehoorzaamt zelfs de duivel. Daarom ben ik niet bang, en ga ik de gevangenis binnen.’
Een van de pastors zei: “Hun harten hebben liefde nodig. Dat hebben ze nooit gekregen – ze leren vooral stoer en hard te zijn, en zo uiten ze zich ook. Maar ik zeg: als God spreekt, gehoorzaamt zelfs de duivel. Daarom ben ik niet bang, en ga ik de gevangenis binnen. Ik zie daar levens veranderen, en dat zal uiteindelijk onze maatschappij veranderen.”
Spaanse Bajesagenda
Sinds dit jaar is er een Spaanse versie van de Nederlandse Bajesagenda – een agenda met een Bijbelleesrooster, gedichten en tekeningen van gevangenen, en informatie over de basisprincipes van het geloof. Deze agenda is hier echt iets nieuws! Graag had ik meegemaakt hoe de Bajesagenda’s uitgedeeld worden in de gevangenis. Maar dat gaat niet door. Het bendegeweld in de gevangenis is juist deze weken opgelaaid, en het is veel te gevaarlijk voor buitenlanders om naar binnen te gaan. Je bent een aantrekkelijk doelwit voor kidnapping.
Buiten de gevangenis overhandigde ik de agenda aan pastor Lesly Rodriguez. Een van de tekeningen in de agenda was gemaakt door een gevangene uit haar groep. Het is een idyllisch plaatje van een vrolijk meisje op een schommel. De tekenares was zwanger in de gevangenis terechtgekomen en had daar haar dochter gekregen. Kinderen blijven in de gevangenis tot vier jaar bij hun moeder. Die tijd was voorbij, dus werden moeder en dochter onherroepelijk gescheiden. De moeder had geen idee hoe het nu was met haar kind.
In de gevangenis doet ze mee met het programma ‘Mijn tweede kans’. Als ze vrijkomt, wil ze een radicaal ander leven gaan leiden, samen met haar dochter, volgens Bijbelse principes. Haar tekening symboliseert de vrijheid die God haar en haar dochter zal geven. Het is een verhaal van hoop, een verhaal dat licht geeft op een zeer donkere plaats.
Steun gevangenen met een Bijbel
Niet alleen in gevangenissen in Guatemala gebeuren bijzondere dingen – ook in buurland El Salvador. Daar vinden steeds meer gevangenen een nieuwe weg in hun leven. Bijbelstudie is vaak het enige wat ze samen mogen doen en juist daar ontdekken ze hoop, vergeving en geloof. Er is alleen één probleem: er zijn niet genoeg Bijbels om aan iedere gevangene een Bijbel te geven.
Help mee, en geef gevangenen in El Salvador een Bijbel
Deze reisimpressie van NBG-directeur Rieuwerd Buitenwerf verscheen op 2 februari in het Reformatorisch Dagblad.