Beginners zonder bagage  

Alleen al dat we met zoveel mensen uit zoveel landen samen waren, was bijzonder. We hoorden hoe anderen de Bijbel lezen in hun context, met heel andere uitdagingen dan bij ons. Collega’s uit Latijns-Amerika vertelden ons dat iedereen daar de Bijbel belangrijk vindt; de uitdaging is om te zorgen dat lezers zich werkelijk laten inspireren en een verschil maken in samenlevingen met veel criminaliteit en enorme verschillen tussen arm en rijk. Dat is een andere wereld dan Nederland, waar slechts 30% de Bijbel relevant vindt.  

Volgens zijn statuten wil het NBG de Bijbel verspreiden, vertalen en het gebruik ervan bevorderen. Dat laatste is inhoudelijk het minst afgebakend. Wat valt allemaal onder Bijbelgebruik? Wanneer kun je zeggen dat dit deel van de missie geslaagd is? Een liberale dominee zegt het anders dan een katholieke pastoor, een zeventiger die elke avond een psalm leest anders dan een twintiger die de Bijbel voor het eerst openslaat omdat ze iemand op Instagram dat zag doen. Mag een Bijbelgenootschap, dat per definitie geen kerk is, hier überhaupt iets van vinden? En zo ja, wat dan?  

In Jakarta werd het wereldwijde Patmos-onderzoek besproken. Aan die studie van de United Bible Societies en Gallup deden 91.000 mensen in 85 landen mee. Het onderzoek verdeelt de wereld in zeven clusters met een eigen geestelijk klimaat. Nederland zit in het cluster van Noordwest-Europa, Noord-Amerika en Australië: seculier, weinig interesse in de Bijbel en een krimpende christelijke bevolking. Toch is dat niet het hele verhaal. Want tegelijkertijd gebeurt in ons land iets opmerkelijks. Buitenkerkelijken, vooral jongeren, pikken de Bijbel op, niet uit traditie of om hem te ‘bashen’ maar uit nieuwsgierigheid. Boekhandelaren melden stijgende Bijbelverkoop aan mensen die er nooit eerder in lazen. Niet gehinderd door enige kennis, vrij van de vooroordelen van eerdere generaties. Dat vraagt iets van doorgewinterde bijbellezers. Die hebben zichzelf waarschijnlijk vaak verteld dat de Bijbel een ingewikkeld boek is waar jongeren niet in geïnteresseerd zijn. Lukt het hen om iets te delen van hun eerste liefde? Kunnen ze onder woorden brengen wat de Bijbel teweeg heeft gebracht in hun leven? Kunnen ze een ‘reis met de Bijbel’ voorleven?  

‘Effectief bijbelgebruik vraagt erom dat we onze specifieke context begrijpen’, zei een onderzoeker tijdens de conferentie. Wij van het NBG dachten na over de voorwaarden: hoe zorg je dat mensen de Bijbel überhaupt tegenkomen? Individueel of in groepsverband? Op papier of digitaal? En over de vraag wat Bijbelgebruik teweegbrengt in een mensenleven en in de wereld. Het gesprek met collega’s uit alle werelddelen scherpte onze eigen rol: niet de kerk vervangen, niet voor de lezer denken, maar dienstbaar zijn aan wat er tussen mens en tekst gebeurt. Dat nemen we mee uit Jakarta. De vraag is niet zozeer of de Bijbel in Nederland beschikbaar is. De vraag is of we ruimte maken voor de lezer die zonder bagage binnenkomt, en of we begrijpen dat ook een trouwe kerkganger soms een gids nodig heeft. Kerken die zichzelf serieus nemen, ontvangt de nieuweling met dezelfde aandacht als de doorgewinterde lezer. Daar ligt het werk voor de komende jaren. Samen met kerken en ondersteunende organisaties willen we verkennen wat nodig is. Zodat iedereen kan ontdekken wat de Bijbel betekent voor zijn of haar leven.  

Anne-Mareike Schol-Wetter en Stefan van Dijk, Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap bezochten de conferentie ter gelegenheid van 80 jaar United Bible Societies in Jakarta, Indonesië. Deze impressie verschijnt ook in het Friesch Dagblad.