September 2026, door Joyce de Jongh (Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap)
Ik ben in Palenque, een kleine stad in een van de armste regio’s van Mexico. Samen met twee collega’s van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) woon ik de officiële presentatie bij van de Bijbelvertaling in het Ch’ol. Na zestien jaar vertaalwerk is deze Bijbel af, inclusief de deuteroncanonieke boeken, en dus zijn we uitgenodigd voor een viering op het terrein van de katholieke kerk.
Dankbaar zoeken we een plekje in de schaduw van de overkapping, maar met een temperatuur van 36 graden druipt het zweet alsnog snel langs onze rug.
De presentatie van de Ch’ol Bijbel volgt aansluitend op de viering van de mis, geleid door Monseigneur Rodrigo Aguilar Martínez. Hij vertelt hoe dankbaar hij is voor de Ch’ol Bijbel.
‘Toen ik als jongeman studeerde aan het seminarium, had ik nooit gedacht dat deze Bijbel er ooit zou komen. Maar God spreekt ook onze taal! Ik ben zo dankbaar voor de inzet van de vertalers, en voor de donateurs van het Bijbelgenootschap. Zonder hen was deze Bijbel er niet gekomen,’ zegt hij.
‘Identiteit en waardigheid’
Ch’ol is een van de ruim 360 inheemse talen in Mexico, en wordt gesproken door ruim 250.000 mensen. Het is een oude Maya-taal die helemaal terug te voeren is tot aan de oude hiërogliefen op de ruïnes van de Maya-piramides, hier in Palenque.
Ch’ol heeft een extra klinker; een soort keelklank die je ook in sommige Afrikaanse talen hoort. Voor veel mensen in deze regio is Ch’ol de enige taal die ze spreken; ze verstaan geen Spaans. Dat maakt deze Bijbelvertaling zo belangrijk: tot nu toe hadden mensen geen toegang tot Gods Woord.
‘De Bijbel is een bron van leven voor iedereen’, zegt Iskra Galicia, projectleider bij het Mexicaans Bijbelgenootschap. ‘God spreekt alle talen en daarom blijven we ons inspannen voor nieuwe talen, zoals Ch’ol.’
Michaela Mendez, een non die als vertaalster meewerkte, vertelt: ‘Taal is zoiets persoonlijks. De Bijbel in Ch’ol is een erkenning van onze identiteit en waardigheid. Deze Bijbel heeft ook bijgedragen aan de uniformiteit van onze taal. Nu kunnen we met elkaar in gesprek gaan over de Bijbel en begrijpen wat God zegt.’
Een ander leven
Ondertussen bereikt de plechtigheid zijn hoogtepunt: de uitreiking van de Ch’ol Bijbels. De aanwezigen – vooral voorgangers, evangelisten en leiders uit de Ch’olgemeenschap – stellen zich op in nette rijen. Iedereen krijgt een eigen exemplaar en voor de voorgangers staan dozen met Bijbels klaar voor hun gemeenteleden.
Ook de zogenaamde Proclaimers worden uitgereikt. Dit zijn audiospelers op zonne-energie, met daarop de hele Bijbel, voorgelezen in Ch’ol.
In deze regio, waar veel mensen analfabeet zijn, is dat een praktisch hulpmiddel. Ik sprak met Juana, die stralend een grote stapel Proclaimers in ontvangst nam. Juana en haar man werken als zendeling in de Lacondona jungle, in het grensgebied met Guatemala. De meeste mensen in dit gebied spreken alleen Ch’ol, en de meesten kunnen niet lezen. Daarom is ze zo dankbaar voor de Proclaimers:
‘Door te luisteren naar de Bijbel kunnen mensen ontdekken wie God is en wat zijn bedoeling is. Dat zal hun leven veranderen!’
De Proclaimer wordt ook gebruikt om mensen te leren lezen en schrijven. Door de tekst in de Bijbel te vergelijken met de audio, leren mensen woorden herkennen en kunnen ze oefenen met lezen, en later ook schrijven. Daarmee vergroten ze hun kansen om een opleiding te volgen en werk te vinden.
Het gemis waard
Deze dag krijgt ook Cesia eindelijk haar Ch’ol-Bijbel overhandigd. Haar vader is deel van het vertaalteam en moest voor training en overleg ieder half jaar een aantal weken weg.
‘Ik wist wel dat mijn vader belangrijk werk deed, maar ik miste hem zo! Vooral als hij er weer eens niet was op mijn verjaardag of bij speciale momenten op school. Maar nu ik zie hoe blij de mensen zijn met de Ch’ol Bijbel, besef ik dat het alle gemis waard was. Misschien waarderen wij als gezin deze Bijbel zelfs wel extra, omdat we hebben ervaren welke prijs ervoor is betaald.’
Dankzij jouw steun
Het vertalen van de Bijbel is een proces van jaren. Daarom zijn we zo dankbaar voor vaste donateurs die deze langlopende Bijbelvertaalprojecten mogelijk maken. Dankzij jouw steun leest iemand in Mexico vandaag voor het eerst de Bijbel – in de taal van zijn hart. Samen brengen we de Bijbel dichtbij!