Nieuws

‘Zonder bijbel zou ik een gat in mijn ziel hebben’

Alain Verheij staat met z’n ene been in de seculiere wereld en met z’n andere been in de christelijke traditie. Hij spreekt, debatteert en twittert en schreef nu ook een boek: God en ik. Waarom is deze jonge theoloog van 29 zo gefascineerd door de Bijbel?

‘Ik liep als jongetje met een trui waar een farao op stond. Ik vond oude verhalen en talen razend interessant, dus ook de Bijbel’, vertelt Alain, die opgroeide in een ruimdenkend gereformeerd gezin.  Als tiener werd hij met zijn ouders lid van een volle-evangeliegemeente. Maar zijn rationele inslag botste met de emotionele sfeer en de oneliners in die kerk. Uiteindelijk stapte hij over naar een andere kerk, waar hij nog tijdens zijn studie theologie trouwde met de dochter van een dominee.

Twijfel

Vijf jaar later stortte zijn wereld in. Na een geloofscrisis volgde een echtscheiding en liep hij stuk op de kerk. ‘Ik zat met Kerst in de kerk toen de twijfel me aangreep: “Is dit allemaal wel echt gebeurd?” Daarmee viel voor mijn besef de grond onder mijn bestaan weg.’ Achteraf begreep Alain dat hij een verandering van godsbeeld meemaakte, maar dat had aangezien voor het kwijtraken van God. ‘Frictie hoort er bij! Geloof begint altijd met zo’n gevecht’, aldus Alain. ‘Ook Jakob worstelde met die mysterieuze man, die eigenlijk God zelf was. Dat bijbelverhaal is dus nog steeds relevant. Geloven noem ik tegenwoordig ‘vrolijk ontwrichtend’: vrolijk omdat het hoop en liefde brengt; ontwrichtend, omdat het je nooit langs een rechte weg leidt. Zo ging dat in de Bijbel van en zo gaat dat nog steeds. Zonder bijbel zou ik een gat in m’n ziel hebben. Zo’n gat ervaren veel mensen en daar proberen ze op allerlei manieren wat aan te doen, bijvoorbeeld met Boeddha of met de muziek van Andre Hazes. Maar je kunt met jouw concrete situatie ook teruggaan naar oude bronnen. Zo is het bij mij gegaan. Ik las de bijbelverhalen opnieuw en vroeg me af wat ze mij nu te zeggen hadden. Oude beelden gingen overboord. Niet alles is wat mij betreft letterlijk zo gebeurd als het in de Bijbel beschreven staat. Ik wil niet vrijzinnig zijn, maar ik lees veel verhalen symbolisch of overdrachtelijk; het gaat niet altijd om historische gebeurtenissen. Sinds ik de Bijbel opnieuw en onbevangen ben gaan lezen, vind ik de inhoud mooier dan ooit.’

Gein

In zijn boek, dat in mei verschijnt, laat Alain zien dat de Bijbel niet alleen een serieus boek is maar dat er ook veel ‘gein’  – humor en letterlijk ‘genade’ – in te vinden is. ‘Neem bijvoorbeeld Jona. Het maakt voor mij niet uit of Jona nu wel of niet in een vis gezeten heeft. Ik zie het hele verhaal als een klucht over God en Jona die achter elkaar aanrennen. Het eindigt heel genadig: een complete stad wordt gered. Ook het boek Ester zie ik als een klucht over Haman en Mordechai, waarbij Mordechai aan het langste eind trekt. Het eindigt met een soort carnaval:  het Poerimfeest. Zelfs in de discussies die Jezus voerde zie ik veel ‘gein’. Ik ervaar Hem niet als een strenge en getergde rabbi, maar eerder als een geweldige debater. Hij had er soms plezier in z’n tegenstanders op het verkeerde been te zetten. Op andere momenten is Hij bloedserieus en laat Hij je schrikken. Wat Hij zei over echtscheiding maakt mij onrustig. En daar begint dat weer het gevecht waar ik het zonet over had.’

Oude Testament

Alain is gefascineerd door het Oude Testament en vooral Exodus, het bevrijdingsverhaal van het slavenvolk Israël. Wat zijn meest geliefde bijbeltekst is, vindt hij een lastige vraag. ‘Misschien toch wel de indrukwekkende ontmoeting die Mozes met God heeft bij de brandende braamstruik, Exodus 3:1-14. Ik heb daarvan een beeldend kunstwerk gekregen, van mijn opa en oma. Dat staat naast mijn bed.’

Maar in het Oude Testament staat ook dat homo’s moeten worden gestenigd en dat de Kanaänieten moesten worden uitgeroeid. Alain erkent het. ‘Maar in het geheel van de Bijbel is er ontwikkeling, zowel in het godsbeeld als in de normen waaraan de mensen geacht worden zich te houden. Polygamie wordt in het Oude Testament niet expliciet afgekeurd, in het Nieuwe wel. Hoe we nu omgaan met homoseksualiteit zie ik in het verlengde van die ontwikkeling.’

Alain vindt christenen vaak te negatief over onze samenleving: ‘In plaats van echtscheiding of Second Love (een site die aanzet tot vreemdgaan, PS) te veroordelen, zouden ze er beter iets positiefs tegenover kunnen zetten. Bijvoorbeeld een cursus Hoe hou ik mijn relatie fris, of Hoe ga ik om met een burnout.’

God en ik

Alains boek God en ik is bedoeld voor jongeren die nog nooit in een kerk zijn geweest maar wel eens willen weten waarom de Bijbel zoveel mensen inspireert. Alain: ‘De Bijbel gaat over vragen en uitdagingen waar iedereen tegenaan loopt, net zo goed in de 1e als in de 21e eeuw. Dat testte ik trouwens steeds uit op mijn atheïstische redactrice: ik bleef slijpen aan m’n boek totdat zij verrast of enthousiast was.’

God en ik. Wat je als weldenkende 21ste-eeuwer kunt leren van de Bijbel verschijnt in mei.

 

Interview: Peter Siebe
Foto: Jan Verburgh