‘Bijbellezen brengt mij vrede’

Jean Bastiaens is voorzitter van de adviesraad van het VBG. Hij werkte als vertaler mee aan de Nieuwe Bijbelvertaling. Maar bekend is hij vooral als directeur van Bijbelhuis Zevenkerken. Waar komt zijn passie vandaan: de Bijbel toegankelijk maken voor mensen van nu? En lukt dat?

Directeur Bijbelhuis Jean Bastiaens: ‘Bijbellezen brengt mij vrede’

‘Twijfel is de motor van het geloof’

‘De multimediale tentoonstelling is ons paradepaardje’ , vertelt Bastiaens per Skype, vanwege de coronacrisis. Het Bijbelhuis is dus geen boekhandel of bibliotheek, maar een belevingsmuseum. ‘Die tentoonstelling wijdt je in de wereld van de Bijbel in. Per jaar komen er zo’n 2.500 bezoekers op af, ook uit Nederland en Frankrijk. Kunstenaars, wetenschappers en een bekende monnik als Benoît Standaert werkten eraan mee’. Het  Bijbelhuis is tegenwoordig weer open. ‘Ons evenement Schepping, klimaat en profetische kritiek moesten we uitstellen naar mei 2021. En het filmpje over de tentoonstelling kun je altijd zien op onze site.’

Geloof en twijfel

Jean Bastiaens groeide op als zesde van negen kinderen in het destijds nog zeer katholieke Maastricht. Hij was misdienaar in de duizend jaar oude Onze-Lieve-Vrouwebasiliek. In zijn tienerjaren ging zijn moeder Theologie studeren. Uit haar boekenkast viel hem een boek op met de titel Gott kan nicht sterben. Dat God niet kon sterven, intrigeerde hem. Hij kreeg het voor elkaar dat hij voor het schoolvak geschiedenis over dat boek een werkstuk mocht maken.

‘Zo kreeg ik ook zelf een passie voor theologie. Ik promoveerde op de verschillende interpretaties van Jesaja 53 over de lijdende knecht van de HEER. Wetenschappelijke studie heeft mijn geloof nooit onderuitgehaald, wel verruimd en verdiept. Twijfel was trouwens lange tijd verboden voor gelovigen. Jammer, want daardoor kwamen velen geestelijk en psychisch in de knoei. Geloof en twijfel gaan samen op. Twijfel is de motor van het geloof. In de Bijbel heet dat “het zoeken van de HEER”, ook als Hij afwezig lijkt.’

Vormingscentrum

Bastiaens heeft nooit fundamentele geloofstwijfel gekend. Wel legde hij een zoektocht af en stond hij soms voor moeilijke keuzes. Bijvoorbeeld toen hij in een gemeenschap van Jezuïeten was ingetreden, waar hij niet echt gelukkig werd. Hij vertrok in 1989 en kwam toen – ‘bij toeval, zoals dat heet’ – in Antwerpen terecht. Bastiaens: ‘Daar ontmoette ik mijn toekomstige vrouw. Sinds 2010 woon en werk ik in Brugge bij het Bijbelhuis. Het Bijbelhuis is een Bijbels vormingscentrum voor West-Vlaanderen. Dat wil zeggen: het ondersteunt het vormingswerk voor priesters, pastoraal werkers, catechisten en leken, opdat ze beter thuiskomen in de Bijbel. Zo werken we bijvoorbeeld mee aan een leerhuis met bijeenkomsten over de Psalmen, en publieksevenementen.  We werken momenteel aan een nieuwe tentoonstelling, die de huidige zal gaan opvolgen vanaf september 2022.’

Plezant en relevant

‘De Bijbel blijft een plezant en relevant boek’, vindt Bastiaens. ‘Het gaat over alle thema’s uit het leven: samenleven, zin zoeken, omgaan met conflicten, erotiek, politiek, vrede opbouwen, God zoeken, depressie en euforie. Ja, sommige mensen zoeken dat liever in sprookjes en mythen. Maar de Bijbel is een veelstemmige, unieke combinatie van dat alles, in een samenhangend geheel.’

‘Het grootste misverstand over de Bijbel is dat het een massief en verouderd boek is. Veel mensen ervaren een dragende grond in hun leven, of een hogere macht, ook als ze zeggen niet gelovig te zijn. Dankzij de Bijbel ontdekte ik wie die dragende grond is, wie mij het basisvertrouwen geeft dat ik geen doelloos projectiel in het heelal ben. En vooral leerde ik over Jezus Christus. In Hem is God aanwezig op een heel bijzondere manier, als bevrijdende kracht. Door Jezus ontdek ik dat God altijd groter is dan de kaders en vormen waarin mensen hem plaatsen. Kerken, instituten en regels kunnen mensen beknellen. Jezus bevrijdt ons daaruit. Een van de mooiste bijbelverzen vind ik daarom Galaten 3:28, waar Paulus zegt dat Jezus Christus allerlei gangbare economische, politieke en religieuze barrières doorbreekt – tussen Joden en heidenen, slaven en vrijen, mannen en vrouwen.’

Bevrijding

‘Zelf heb ik de bevrijdende kracht van de Bijbel ervaren toen ik een klein jaar in een parochie op Java werkte tijdens mijn studie’, vertelt Bastiaens. ‘Juist daar, afgesneden van mijn familie en achtergrond, heb ik God krachtig ervaren. De vrijheid, vreugde en intens geluk die ik toen voelde, is altijd een bron van kracht en overtuiging gebleven.’

Bastiaens werkte mee aan het boek ‘Stem die mij roept. Bijbels geloven met Patrick Perquy’ , over deze in 2018 overleden priester en docent. Het boek is net verschenen. Perquy  was een vernieuwer en propageerde een bevrijdende manier van bijbellezen. Bastiaens: ‘Zelf lees ik dagelijks uit de Bijbel via het lectionarium. Wat mij dat brengt?’ Hij denkt even na. ‘Vrede . Shalom. Als ik me verbind met die tekst, sta ik onder kritiek én krijg ik kracht. Die vrede komt niet uit mijzelf, maar wordt me aangereikt. Dankzij die dagelijkse inspiratie uit de Bijbel wordt deze vrede een onderstroom in mij en kom ik tot bloei zoals die boom aan het water uit Psalm 1.’

Interview en tekst: Peter Siebe

Bezoek het Bijbelhuis

Het Bijbelhuis is open voor individueel bezoek op woensdagnamiddag en de eerste zondagnamiddag van de maand, tot 1 november 2020 en daarna weer vanaf 1 maart 2021. Voor groepen is het Bijbelhuis het hele jaar open, na voorafgaande reservering en overleg in verband met de corona-situatie. Zie bijbelhuiszevenkerken.be. Het filmpje over de tentoonstelling is te vinden via bijbelhuiszevenkerken.be/over-ons/belevingsmuseum.