Nieuws

Een Bijbelvertaling voor Aruba

Al dikwijls heb ik me afgevraagd of men op de Nederlandse Antillen Papiamentu of Papiamento spreekt. Inmiddels weet ik het. Tijdens mijn werkbezoek voor het Nederlands Bijbelgenootschap op de Antillen leer ik dat op Curaçao Papiamentu wordt gesproken, en op Aruba, waar ik momenteel ben, Papiamento. Eén taal, maar met verschillende spelling, verschillende uitspraak en ook hier en daar duidelijk verschillende zinsbouw.

Sowieso is taal een issue op een eiland als Aruba. Meer dan de helft van de bevolking komt oorspronkelijk van Aruba, en spreekt van kinds af aan Papiamento. Maar een ander aanzienlijk deel van de bevolking komt uit diverse landen in Latijns Amerika – zeker onder de mensen die werken in de rijen hotels langs de paradijselijk witte stranden. Zij spreken Spaans. Dan is er ook een Nederlandstalig contingent – afkomstig uit Aruba, Nederland en Suriname. Tenslotte is Engels een belangrijke taal – de meeste toeristen komen uit de Verenigde Staten.

Arubaans Papiaments

Daar komt de gecompliceerde politieke geschiedenis nog bovenop: het Nederlands voert her en der nog de boventoon, simpelweg vanwege die geschiedenis. Papiamento was de slaventaal, Nederlands de echte taal. Pas in 2003 werd Papiamento een van de officiële talen op Aruba. Dus werd tot niet zo lang geleden al het onderwijs in het Nederlands gegeven. Inmiddels zijn de scholen meertalig – dat wil zeggen dat op de ene lagere school de lessen in het Papiamento gegeven worden, en er taalles Nederlands en Spaans is, en op de andere school andersom. Middelbare scholen gebruiken nog wel voornamelijk Nederlands als voertaal, met het oog op vervolgopleidingen in Nederland.

We spraken mevrouw Swinda Maduro-Schwengle, directrice van Cas di Papiamento, het Papiamento-huis op Aruba. Zij legde uit hoe moeilijk het is voor een kind van vier om ineens in een totaal vreemde taal les te krijgen. Altijd heb je alleen maar Papiamento gesproken, en dan ineens moet je Nederlands spreken. Sinds na 2003 veel onderwijs ‘andersom’ is gaan werken, is het gemiddelde leerresultaat stukken beter geworden. Cas di Papiamento werkt aan lesmethodes en literatuur in de Arubaanse versie van het Papiaments. Zo hebben ze de Curaçaose vertaling van Anne Frank bewerkt voor Aruba.

Een Bijbel voor Aruba

Nu de Bijbel: er is door het Antilliaans Bijbelgenootschap in 1997 een vertaling van de Bijbel gepubliceerd in het Curaçaos Papiaments. Er waren bij het vertaalproject meelezers uit Aruba betrokken, om te zorgen dat de taal niet té Curaçaos zou klinken. Er is toen wel overwogen om deze bijbel in twee spellingsvarianten uit te brengen, maar toen zagen weinig Arubanen daar de noodzaak van.

Inmiddels zijn we ruim twintig jaar verder, en juist de erkenning van het Arubaans Papiaments als officiële taal en het invoeren van de taal op school, hebben de verschillen tussen Arubaans en Curaçaos versterkt. Voor een Arubaan staat de Bijbel in het Papiamento vol taal- en schrijffouten. Dat staat het lezen flink in de weg. Mw. Maduro gaf aan dat een échte Arubaanse Bijbel – een aangepaste versie van de huidige Bijbel in het Papiamentu – een groot geschenk zou zijn voor Aruba. Er is veel vraag naar zo’n Bijbel, en graag zou zij vanuit Cas di Papiamento meewerken aan de bewerking.

We spraken ook met Rooms-Katholieke en Protestantse schoolbesturen. Ook zij gaven aan dat de huidige bijbel nauwelijks bruikbaar is door de afwijkende spelling. In arren moede gebruikt men dan maar Nederlandse bijbels, terwijl, zo gaf een bestuurder aan, docenten soms juist de godsdienstles graag in het Papiamento zouden geven, de taal van hun hart.

Het Antilliaans Bijbelgenootschap zou graag samen met Cas di Papiamento gaan werken aan de aanpassing van de bestaande vertaling voor Aruba. In de komende maanden wordt er een plan gemaakt. Als Nederlands Bijbelgenootschap zullen we graag meedenken en kijken hoe wij deze voor Aruba belangrijke mijlpaal mede mogelijk kunnen maken.

Rieuwerd Buitenwerf, directeur Nederlands Bijbelgenootschap